Verslag SNA-SNN bijeenkomst van 9 juni 2016

Verslag SNA-SNN-bijeenkomst d.d. 9 juni 2016

Elise Overes

Transaction: Sonsbeek ’16 in het zonnetje

En weer was een SNA-SNN-bijeenkomst zonovergoten! Op 9 juni 2016 genoten zo’n  80 leden van beide netwerken van de tentoonstelling SONSBEEK ’16: transACTION. Gidsen begeleidden vier goed gemixte groepen over het uitgestrekte terrein en zorgden voor de soms broodnodige toelichting bij de kunstwerken. Boomstammen op een rij onder bladerdak: een schuilkerk?! Tijdens het diner dat op de rondleidingen volgde, legde zakelijk directeur Tati Vereecken-Suwarganda uit hoe de tentoonstelling tot stand was gebracht. Daaraan vooraf ging een warm welkom door burgemeester Herman Kaiser die het belang van samen optrekken inkleurde. Plaatsvervangend SNN-voorzitter Ronald Migo maakte  tot slot, recht voor de ‘goede’ kleuren én voor het dessert, de zaal warm voor een door Tom Dumoulin gesigneerde haute couture helm van Marianne Jongkind. Met effect: het hoogste bod is nu € 1.500. De opbrengst gaat naar de Special Olympics, 2 en 3 juli in Nijmegen, Wijchen en Groesbeek. Óp naar een heerlijke (sport)zomer, mét herhalingsbezoek aan Sonsbeek…

Op de juiste lijstjes

Na de geweldige rondleiding die eigenlijk nog te kort was, heette SNA-voorzitter Kees Joosse iedereen welkom in Villa Sonsbeek en bereidde de tussenacts voor: zakelijk directeur  Tati Vereecken-Suwarganda zal een kijkje geven in de keuken van SONSBEEK ’16 transACTION en ook plaatsvervangend SNN-voorzitter Ronald Migo komt met een intermezzo. Maar eerst ging burgemeester Herman Kaiser ‘tussen de schuifdeuren’. Hij constateert dat ‘Arnhem en Nijmegen’ niet automatisch op de juiste lijstjes staan en pleit ervoor de handen ineen te slaan: “Welke rol moeten we spelen op welk moment? Schouder aan schouder op economisch, sociaal én cultureel gebied. Er is veel werk aan de winkel. De regio heeft zoveel te bieden. Nijmeegs locoburgemeester Turgay Tankir kan dat onderschrijven…” Hij is blij veel oude bekenden, maar ook nieuwe gezichten te zien en hoopt het contact te intensiveren. “De verhouding op voetbalgebied is anders, dat is zo, maar laten we ons aan de goede kleuren houden, dan loopt dat ook!”

Voorlopers

Tussen voor- en hoofdgerecht kregen de aanwezigen een presentatie over de internationale,  hedendaagse kunsttentoonstelling ‘Sonsbeek’ van zakelijk directeur Tati Vereecken-Suwarganda aangeboden. Met vaart en flair nam ze hen mee door de ontstaansgeschiedenis. “Die startte in 1949.  Toen organiseerden, op initiatief van de Arnhemse wethouder H. Klompé, het VVV en de Nederlandse Kring van Beeldhouwers er een tentoonstelling in de open lucht, in navolging van Battersea Park (London, 1948). Er stonden meer dan 200 beelden van 85 kunstenaars uit Noord- en West-Europa. Grote namen waren Henry Moore, Aristide Maillol, Auguste Renoir, Auguste Rodin, Ossip Zadkine, Hildo Krop, Josef Mendes da Costa en John A. Rädecker. Het was de eerste grote tentoonstelling die in Nederland na de Tweede Wereldoorlog gehouden werd en die met zijn vele oorlogsmonumenten gezien kon worden als een lofzang op de herwonnen vrijheid. Het tonen van beeldhouwwerk in de openlucht was een noviteit en de eerste Sonsbeektentoonstelling werd een groot succes: deze trok zo’n 125.000 bezoekers!

Citymarketing avant la lettre…
Ook in 1952, 1955 en 1958 was er een ‘Sonsbeek’, met bekende namen als Pablo Picasso, Alberto Giacometti, Germaine Richier, Hans Arp en de Nederlanders André Volten en Jan Wolkers. Deze kunstenaars werkten expressionistischer en ‘Sonsbeek’ begon zich meer op hedendaagse kunst te richten. Het dankt zijn internationale reputatie mede aan de paviljoenen van Rietveld (’55) en Aldo van Eijk (’66), die speciaal voor de tentoonstelling waren ontworpen en grote indruk maakten. Na 1958 was er geen sprake meer van regelmaat in de Sonsbeektentoonstellingen. In de eerstvolgende, die van1966, namen kunstenaars, kunstinstituten en vrijwilligers de organisatie meer en meer over. Er kwam een artistiek directeur die de tentoonstelling samenstelde en het concept bewaakte. Het kunstlandschap veranderde: musea kregen beeldentuinen. Sonsbeek 1971 ‘Buiten de perken’ was spraakmakend met zijn conceptuele en abstracte kunst van curator Wim Beeren. Nooit eerder waren de nieuwste ontwikkelingen in de kunst op het gebied van conceptual art, minimal art en performance art op zo’n grote schaal bij elkaar samengebracht. Hij verbond de Nederlandse kunstwereld met Arnhem. Ook 1986, 2001 en met name 1993 deden stof opwaaien. Zij maakten kunstenaars museaal. In 2008 was de voorlaatste keer, met Grandeur als verbindend thema. Over de processie – inwoners van Arnhem droegen alle 26 kunstwerken door de binnenstad – wordt nog gesproken…  En nog steeds staan er 35 werken in het park en in de stad als erfenis van onsbeektentoonstellingen.”

Over de tentoonstelling

Park Sonsbeek is een van de drie hoofdlocaties van SONSBEEK ’16: transACTION. Het biedt ruimte aan 17 kunstwerken (installaties). Er staan ook verschillende werken in het centrum van Arnhem en in museum Arnhem en Bronbeek. Aan de kunstenaars is meegegeven dat de werken ‘een ruimte of een platform moeten zijn waar interactie, uitwisseling en transactie mogelijk is’. Daardoor ziet het publiek bij de opening in juni een andere tentoonstelling dan bij de afsluiting op 18 september 2016.

 

 

Totstandkoming SONSBEEK ’16: transACTION

Wat zonde toch dat zo’n prachtige tentoonstelling niet periodiek georganiseerd wordt. Het park leent zich er prachtig voor. Arnhem mag wel wat beter ‘op de kaart’, de beeldende kunst mag nieuw leven ingeblazen krijgen. En steeds die braindrain omdat de projectorganisatie weer wordt afgebouwd… Verder was er wat geld beschikbaar. Om al deze redenen is Tati in 2012, met heel veel enthousiaste mensen om haar heen, de kar gaan trekken voor de 11e editie. Participatie, partnership en continuïteit zijn kernwoorden. Ze startte met het bijeen brengen van de godfathers en de nog levende curatoren van de vorige edities: hoe moeten we het aanvliegen. “Richt je naar het oosten, naar Duitsland; zorg voor een verdienmodel. Zo is met onder andere Kasper König (Münster Skulptur Projekte sinds 1977, volgende editie in 2017) contact gezocht: neem ‘Sonsbeek’ mee als  prelude, en in het marketingverhaal van Münster 2017. Maar ook met collega’s in Dortmund en Kassel is gesproken, bijvoorbeeld over het overnemen en/of coproduceren van werken. Voor de kunstenaars heel belangrijk.”
En dan: wat? Wie weet waar het naar toe gaat in de hedendaagse kunst? Ze stelde een jury samen van vertegenwoordigers uit musea in Arnhem en (ver) daarbuiten en van ArtEZ. “Deze jury kwam met vier keuzes: of je neemt een bekende curator, je maakt een voorspelbare tentoonstelling, je kiest voor intellectueel uitdagend maar over the top óf je geeft een wild card. En dat laatste werd het. Ruangrupa, een kunstenaarscollectief uit Jakarta, is de curator. Het koos  ‘transaction’ – uitwisseling van ideeën – als thema en ook voor het benaderen van veel lokale kunstenaars voor een zoektocht naar het DNA van de stad. Arnhemmers bepalen zo het gezicht van Sonsbeek ’16, maar er zijn in totaal 45 kunstenaars uit 22 landen aan het werk met de transacties.”

* Over Ruangrupa: het is een kunstenaarscollectief dat werkt in een stedelijke context en zich bezighoudt met het ‘gemeenschappelijk recht’ op de publieke ruimte in een stad. Hoe bewegen verschillende subculturen en gemeenschappen zich in die ruimte? En hoe wordt dat vanuit een historisch, sociaal en politiek perspectief bepaald? Door op unieke wijze onderzoek te doen naar grootstedelijke ontwikkelingen heeft het – ook internationaal – een sterke reputatie opgebouwd: het wordt bijvoorbeeld sinds 2002 regelmatig uitgenodigd deel te nemen aan biënnales. 

The Exchange

In de media is SONSBEEK ’16: transACTION heel goed ontvangen: aangename trendbreuk, visitekaartje voor de hedendaagse kunst, kunst bruist in bos en stad, het biedt beelden om het gesprek mee te openen en er wat van te vinden. De Arnhemse kunstenaar Rob Voerman ging aan de slag met de waterval. Indachtig de opdracht van Ruangrupa (site specifiek en interactief) creëerde hij The Exchange, een ‘ecobank’ met een eigen munteenheid ontworpen door ArtEZ en met de waterval als bankkluis. Zijn idee, een wereldwijd belastingstelsel dat landen beloont die hun ecologische bronnen beschermen, kon hij hierin kwijt. Je kunt er ter plekke met hem over discussiëren, maar ook – na een donatie – via een QR-code bekijken wat de ecologische waarde is van een m2 ergens op de aarde: hoe ‘schoon’ is het daar? Als je het kunstwerk ingaat, word je overweldigd door kleur en geluid.

Vervolg

Het is de bedoeling elke vier jaar een grote publiekstentoonstelling te organiseren (Sonsbeek/State of Fashion), met tweejaarlijks in Museum Arnhem een tentoonstelling op het gebied van mode of beeldende kunst en jaarlijks het Fashion en Design Festival Arnhem met de graduation shows van ArtEZ. De eerste contacten voor ‘Sonsbeek’ 2020 en 2024 zijn al gelegd.

Kees Joosse bedankt Tati voor haar enthousiaste presentatie met een boek over de geschiedenis van Arnhem. En geeft plaatsvervangend SNN-voorzitter Ronald Migo voor het dessert het woord.

 

 

Denk niet in kleur maar in de kracht van samen

“Arnhem mag trots zijn op SONSBEEK ’16: transACTION. Daar móet je naar toe. En ook naar Museum Het Valkhof en de 100ste Vierdaagse in Nijmegen.” Staande voor het zwart en geel van Arnhem – “liever helemaal niet in kleur denken” – pleitte ook Ronald Migo voor het goed samen blijven optrekken. Dat was in de Giro al opgevallen… “Ook zo’n mooi evenement. Voorafgaand aan de start ervan heeft Nijmeegs hoedenzaak Cappello enkele ontwerpers uitgenodigd een fashionhelm te creëren. Hoofd economische zaken Marjolijn van de Zandschulp lukte het, de door Marianne Jongkind ontworpen ‘helm’ te laten signeren door Tom Dumoulin! Dit collectorsitem wordt geveild, compleet met uniek spandoek: de opbrengst is voor de Special Olympics, 2 en 3 juli in Nijmegen, Groesbeek en Wijchen. Misschien past het niet helemaal bij de avond, maar gezien de deadline toch ook hier de mogelijkheid een bod te doen. Dat moet dan boven de € 1.000 van zorginstelling Pluryn liggen.” Na enige stilte biedt Rients Visser, van Visser Contactlenzen € 1.500! En daar ging niemand meer overheen…

 

Na het diner werd het samenzijn met koffie en thee in de wandelgangen nog tot laat voortgezet.
Volgend jaar weer in Nijmegen… Graag tot ziens!