SNA-SNN-bijeenkomst 3 september 2014


Elise Overes

 

Duurzame energie in de regio Arnhem:
volop innovaties, voor een mooie toekomst!

 

De gerestylde Witte Villa in Sonsbeekpark: prachtige locatie voor de SNA-SNN bijeenkomst van 2014. Zo’n 50 aanwezigen, waaronder ruim 20 ‘Nijmegenaren’ kregen van inleider Harry de Vries, directeur Stichting kiEMT, filmpjes, sheets en een enthousiast verhaal over de vele initiatieven op energie- en milieugebied in het Arnhemse. Daarna volgde een minstens zo enthousiast, maar wel wat technisch verhaal van Edward Hamers. Hij is Chief Technology Officer bij HyET Solar en verving zijn directeur Rombout Swanborn. Portee van zijn verhaal? Werk samen: gebruik dezelfde faciliteiten, deel kennis, integreer (bouw)producten om zo kosten- en milieueffectief bijvoorbeeld met de zon elektriciteit op te wekken en van waterstof bruikbare brandstof te maken. Waarop milieuvoorvechter Jaap Dirkmaat zich maar weer eens hardop afvroeg waarom we toch in Nederland die 40.000 hectaren daken niet vol leggen met HyETs’ powerfoil: zon (en wind) zijn van niemand en dan heb je geen andere energiebronnen meer nodig! Een goed verzorgd diner – met stoelendans – sloot de avond in stijl af, en het werd nog flink later dan verwacht…

 

Warme start
warmestartEen balkon met een view en prachtig nazomerweer: een ideale setting voor de ontvangst van de SNA- en SNN-leden. Het maakte het mixen en mingelen heel gemakkelijk. Ook het smaakvolle ‘walking-hapje’ voorafgaand aan de presentaties werkte daaraan mee. Nadat SNA-voorzitter Kees Joosse – in twee instanties – iedereen had welkom geheten en Roel de Boer zich had voorgesteld (nieuw SNA-lid en actief in vastgoed en horeca), was alle aandacht gericht op het thema van de avond: duurzaamheid van de toekomst. Toekomst? Om met Herman Wijffels (AkzoNobel; Rabobank) te spreken: we zitten al in die toekomst. Tijd dus voor actie.
> naar boven

 

 

 

kiEMT: scout, steunt, promoot en lobbyt
kiemtDirecteur Stichting kiEMT Harry de Vries trapt af, dankbaar voor het technisch support van tweede spreker Edward Hamers. “kiEMT staat voor Kennis en Innovatie in Energie- en Milieu Technologie. Het gaat om kansen zien en/of creëren én benutten. Voortgekomen uit een private club, opgericht in 2005 op initiatief van de gemeente Arnhem, is het een stichting geworden met nu 225 participanten in Oost-Nederland. Dat is een heel interessante regio: de ca. 800 EMT-bedrijven waaronder wereldspelers én veel MKB, bieden een groot engineerings-, productie- en exportpotentieel. Verbindingen zijn er naar de door het Ministerie van Economische Zaken gepromote sectoren food, chemie en HTSM (High Tech Systemen en Materialen). En, geografisch, richting Duitsland en dan met name naar Noordrijn-Westfalen. Daar loopt een pijplijn met waterstof, maar de technologie ontbreekt er om er tankstations aan te koppelen. Die ontwikkelen we hier…
Het gaat in Oost-Nederland om meer dan 60.000 werknemers en dat aantal neemt nog steeds toe. Er zijn drie universiteiten waar veel op nano- en energiegebied gebeurt, zeven hogescholen (onder andere met Automotive) en negen ROC’s. Daarom gaan we ook niet naar China.
De stichting kent subsidiënten, waaronder de Europese Unie en de Provincie Gelderland, maar alle participanten brengen naast hun kennis en ideeën, geld mee. Ze krijgen met het programmabureau GreenTechAlliances – powered by kiEMT – een adequaat netwerk en platform voor kennisuitwisseling, ondersteuning in allerlei vorm, exposure en een krachtige lobbyist in Den Haag. Want Groningen (gas) is belangrijk, maar Oost-Nederland zeker ook!”
> naar boven

 

Kennis delen
kennisdelenOp de vraag van Bart van Meer of mensen wel ongebreideld kennis willen delen, is Harry stellig: de bereidheid tot kennisdeling is groot. “Bedrijven als DMV en Arcadis vinden het leuk om kleine ondernemers te helpen en die smullen daarvan natuurlijk. Je ziet dat bijvoorbeeld tijdens de Hoenderloo-ontbijten. Die organiseren we eens per twee maanden van 07.15 tot 09.00 uur, maar vaak zijn deelnemers er om 11.00 uur nog!”
> naar boven

 

 

 

 

 

Sterke Gelderse troeven én filmpjes
troevenGelderse troeven op het gebied van energie- en milieutechnologie zijn:
– Bio-economy Innovatie Cluster, met met name bioraffinage in samenwerking met Wageningen UR. Denk aan mest, slib, kroos, wier, algen. En wist u dat je uit natuurvezels (bijvoorbeeld als in papier) eiwitten kunt halen?

– Elektriciteit en Smart Grids, vooral te vinden in de regio Arnhem in samenwerking met KEMA, Alliander, Tennet, HyET, HAN Seece-project.

– Duurzame mobiliteit waarbij HAN automotive, het waterstoflaboratorium en het lectoraat duurzame mobiliteit opvallen.
– Solar, met de zeer efficiënte zonnecellen en toepassingen in samenwerking met onder meer de Radboud Universiteit Nijmegen, NovioTechCampus, NXP en HyET Solar.

 

 

Filmpjes
Ter afsluiting van zijn presentatie laat Harry de Vries verschillende filmpjes zien die goed duidelijk maken – beelden zeggen meer dan woorden – waar het bij kiEMT om gaat. De spotgoedkope zeezoutbatterij als snellader van de toekomst, een nieuwe scheepsschroef geïnspireerd door de dolfijn, het opwekken van elektriciteit met levende planten. Het zijn inzendingen voor de Jan Terlouw Innovatieprijs. Deze jaarlijkse prijs van € 10.000 en acht dagen ondersteuning is door Stichting kiEMT in 2011 in het leven geroepen om (duurzame) innovaties en nieuwe bedrijvigheid op EMT-gebied in Oost-Nederland een extra impuls te geven.

 

Sit & Heat
“Een van de kiEMT-paradepaardjes is Sit & Heat. Hun stoel of bank wordt elektrisch verwarmd als je erop gaat zitten. Terrasverwarming is dan niet meer nodig, met grote energiebesparing als gevolg. PSV en Heracles willen dat wel en ook FC Barcelona is voor zijn nieuwe stadion – 80.000 stoeltjes -geïnteresseerd! Samen met Koninklijke Ten Cate NV uit Nijverdal, voor de plastic kuipjes, kunnen ze die order aan…”
> naar boven

 

HyET Solar: energieoplossingen voor de toekomst
hyettDan gaat Chief Technology Officer Edward Hamers verder met zijn presentatie van HyET Solar. “Ontstaan als project bij AkzoNobel Arnhem in 1997 is het bedrijf in 2006 gekocht door Nuon Helianthos en in 2012 overgenomen door HyET Solar. Sindsdien zit het in de lift. We ontwikkelen zonnecellen voor de opwekking van elektriciteit. Die cellen – een tiende van een mensenhaar dik – zitten in ‘powerfoil’: dit product bestaat uit onbreekbare, flexibele en compacte modules, licht van gewicht én met een hoog rendement. HyET Solar streeft ernaar dat de powerfoilmodules in elke gewenste lengte en vorm besteld kunnen worden, desgewenst geïntegreerd in bestaande bouwmaterialen zoals (stalen) dakpanelen en golfplaten. Dat verlaagt de installatiekosten aanzienlijk. Een andere toepassing zou een koeltransport kunnen zijn: powerfoil op het vrachtwagendak en het scheelt veel energiekosten. Powerfoil vraagt ook heel weinig grondstoffen, en zeker geen giftige of zeldzame.
Om dit product in grote hoeveelheden te kunnen maken, is productietechnologie nodig die we met vele partners hebben ontwikkeld. Dat zijn onder andere kennisinstituten in Europa, waarmee we een research community vormen. Omdat we moeten concurreren met lagelonenlanden als China letten we scherp op de productiekosten.
Veel van onze concurrenten zijn inmiddels afgehaakt; wij ontwikkelen ons product nu door naar 10 MWp*. En HyET Solar zelf naar grotere productiecapaciteit.”

*MWp: Megawatt piek, ook wel ‘het geïnstalleerde vermogen’. Het duidt het maximale vermogen van een zonnepaneel aan onder optimale omstandigheden. In één uur kan een installatie van 1 MWp maximaal 1 megawattuur zonnestroom produceren.
> naar boven

 

HyET: elektrochemische waterstofcompressie
kaartArnhem speelt een prominente rol in Nederland als het gaat om waterstof. Er ligt een goede infrastructuur, mede door de voortrekkersrol van enkele bedrijven én van HAN Automotive. Het probleem met waterstof is dat het sterk gecomprimeerd moet worden voor gebruik als brandstof. Daarvoor zorgt nu een mechanische pomp. Die maakt herrie en slijt snel door de bewegende delen. HyET heeft een handzaam systeem ontwikkeld waarbij bepaalde membranen zo achter elkaar geplaatst zijn dat ze het gas veilig kunnen comprimeren tot 1000 bar. Het systeem is ook te gebruiken voor gaspurificatie.
> naar boven

 

 

 

Energy Campus Arnhem
kaart2HyET zet in op een Energy Campus in Arnhem. Edward Hamers: “Creëer een logische vestigingsplek voor bedrijven en kennisinstellingen die bezig zijn met duurzaam, decentraal opgewekte elektriciteit. Daar zijn er al een aantal van in of rond Arnhem. Zorg voor ‘shared facilities’, zoals een goed ingericht algemeen toegankelijk laboratorium. En voor actieve kennisuitwisseling, open innovatie en bedrijvigheid. Het eerste ‘icoonproject’ is daarvoor al van start gegaan: duurzame mobiliteit. Zeven partners, waaronder wij, werken verder aan een auto op waterstof, de brandstof die alleen water als uitstoot heeft…”
> naar boven

 

 

 

 

 

Tot slot…
totslotVoorzitter Kees Joosse kan omwille van de tijd nog maar een paar vragen laten beantwoorden.
Gerard Jacobs: “Hoe zit het met de kosten van powerfoil? Levensduur, afschrijving.”
Edward Hamers: “Als je powerfoil in een willekeurig bouwelement geïntegreerd gebruikt, heb je maar een keer installatiekosten (en een mooi dak). De terugverdientijd is dan zo’n zes jaar. Gebruik je een synthetisch dakmembraan, dan kan powerfoil net als dat membraan wel 40 jaar mee. Dan zijn de kosten per saldo dus veel lager. Het hangt ook wel af van de hellingshoek van je dak. Een plat dak kan prima gebruikt worden, maar dan is de opbrengst ca. 85% ten opzichte van een dak met de ideale hoek. Reken dan op een afschrijvingstermijn van zeven jaar.”

 

 

Peter Zegers: “Heeft powerfoil koeling nodig? Ik zie geen ventilatie.”
Edward Hamers: “Neen; conventionele panelen vragen daar wel om, die zijn veel gevoeliger voor warmte.”

 

Uta Meier: “Waarom zou je als bedrijf je kennis met andere delen? Wat is de kracht van samen doen?”

 

Edward Hamers: “Alleen ga je sneller, samen kom je verder. Je hebt elkaar nodig, je kunt niet in alles even goed zijn. HyET schakelt graag andere bedrijven in en deelt kennis met hen, maar doet dat wel in delen. Omdat die bedrijven niet het totale plaatje meekrijgen, hoef je niet bang te zijn voor kopiëren. Bovendien hebben wij de innovatiekracht om verder te gaan, weer nieuwe toepassingen te bedenken.”

 

Jaap Dirkmaat verzucht tot slot dat het toch mooi zou zijn als heel Nederland zou overgaan op zon- en windenergie. “Die is van niemand en we zouden geen andere energiebronnen meer nodig hebben. Waarom doen we dit niet??!” Kees Joosse, hierop aansluitend: “Maar we kunnen hier wel constateren dat de gang erin zit: op weg naar een duurzame samenleving.”
SNN-voorzitter Ronald Migo en Walter Hamers, directeur-bestuurder woningcorporatie Talis en bestuursvoorzitter Vierdaagsefeesten, riepen daarna op om de netwerken onderling meer te laten afstemmen. Bijvoorbeeld op het gebied van wonen en evenementen… Ook brak Migo, ingegeven door zijn stadsregiohart, een lans voor meer gezamenlijke regiopromotie.

 

Aan tafel bleek nogmaals hoe goed ‘Arnhem’ en ‘Nijmegen’ geïntegreerd waren, en dat bleef ook zo na de stoelendans. Die gaf weliswaar reuring, maar behoefde van velen toch geen reprise…

 

De volgende SNN-bijeenkomst is op 4 december 2014.

> naar boven