SNN-SNA bijeenkomst 1 oktober 2015 verslag

Verslag SNN-SNA-bijeenkomst d.d. 1 oktober 2015Elise OveresNijmegen aan de Spiegelwaal…

Een bruisende presentatie, een groot maar select, goed gemixt gezelschap, een puik uitgevoerd strak schema. En prachtig nazomerweer. Dat kenmerkte de gezamenlijke bijeenkomst van SNA-SNN op 1 oktober 2015 in Nijmegen. Ruim 70 leden haalden de Waalkade (net) op tijd om in te schepen op de Pannenkoekenboot. De tocht ging naar de nevengeul, of liever de Spiegelwaal. Maar ook de andere Waalkanten kwamen door de uitgebreide toelichting van Gelderlander-journalist Rob Jaspers volop aan bod. SNN-voorzitter Ronald Migo haalde eerst de gezamenlijke tocht van vier jaar geleden aan. Toen was er eigenlijk nog niet veel van ruimte voor de rivier te zien. Dat was nu echt anders, al mocht de boot de nevengeul helaas nog niet in vanwege de werkzaamheden. SNA-voorzitter Kees Joosse memoreerde dat ook Arnhem een bypass in zijn rivier heeft laten maken. Maar dat Nijmegen dat dunnetjes overdoet, is wel duidelijk. Water verbindt, ook Arnhem met Nijmegen. Hij onderstreepte dat met een cadeautje uit het Watermuseum. Daarna stipte Ronald het ‘jubeljaar’ voor Nijmegen nog even aan: door alle jubilea, sportevenementen en opleveringen staat 2016 bol van de festiviteiten. Arnhem is van harte uitgenodigd mee te vieren, want het is fijn elkaar te blijven ontmoeten! Een diner in De Lindenberg – dat was eerst wel even klimmen – sloot de ontspannen bijeenkomst in stijl af.
large_DSC07590Trossen los!Klokslag 18.00 uur gooit schipper Tijn de trossen los: de pannenkoekenboot – voor de gelegenheid zonder pannenkoeken maar met heerlijke andere hapjes – zet alvast koers naar de nevengeul. SNN-voorzitter Ronald Migo begint na zijn welkom aan de SNA- en SNN-leden met een felicitatie: Rob Jaspers, de gids van vanavond, is vandaag opa geworden! Vervolgens zet hij Joke Cuperus, Hoofd-ingenieur directeur Rijkswaterstaat Oost-Nederland, in het zonnetje: het is toch onder haar verantwoordelijkheid dat de ruimte voor de rivier, ruimte voor de Waal, is gerealiseerd. Dat ze ons gaat verlaten – 1 november wordt ze directeur van waterleidingbedrijf en natuurbeheerder PWN in Noord-Holland – is dan ook met gemengde gevoelens. Verder een speciaal welkom aan Paul Matthieu. Als procesmanager leidt hij Nijmegen door ‘Kroonjaar 2016’. Doel is het beste voor stad en regio naar boven te halen bij onder andere 100 jaar Vierdaagse, Special Olympics, 50 jaar Dukenburg, de doorkomst van de Giro, de oplevering van Veur Lent… “We komen er nog op terug wat onze netwerken daarvoor kunnen betekenen.” SNA-voorzitter Kees Joosse overhandigde Ronald daarop een staaltje water, gebotteld in het Watermuseum. “Omdat ook door water Arnhem en Nijmegen stevig verbonden zijn.”
> naar boven
large_dijkteruglegging sheet 30In 2011…Vóór Rob Jaspers het woord krijgt, nog even terug naar 21 september 2011. SNA en SNN zagen toen vanaf de Graaf van Bylant vooral aan plaatjes en kaartjes hoe Nijmegen de Waal wilde omarmen. Omdat een helicopterview handig, maar niet mogelijk was hier een overzichtsschets (uit 2011) van hoe het bedacht en nu – bijna – gerealiseerd is.
> naar boven
large_DSC07663Full steam ahead!Het is goed te merken dat de geboren Maastrichtenaar Rob Jaspers al zo’n 240 keer en voor ca. 30.000 mensen de Waaltocht gemaakt heeft: wat weet hij er veel van! En de ‘Nijmegenaar van 2013’ spuit het ook allemaal in razend tempo. Soms in metaforen: de Waal, dat is een snelweg; de Rijn bij Arnhem een fietspad. Soms ook met een knipoog: het is maar goed dat Nijmegen het Pannerdens kanaal heeft toegestaan, anders stond Arnhem droog…En dan steekt hij van wal. “Nijmegen is eigenlijk altijd gericht geweest op de Waal. Dat veranderde even toen de Waalbrug in 1936 werd geopend. De stad keerde zich van de rivier af. Maar sinds in 2000 met de Waalsprong Nijmegen Noord ontstond, ligt de stad echt weer aan de Waal. Na lang praten ligt er ook een bruggetje over ‘het meertje’ waardoor de zandstranden langs de rivier herontdekt zijn en Nijmegen er een prachtige buitentuin bij heeft. Amsterdammers zijn er – terecht – jaloers op. Praten hebben mensen ook altijd gedaan over het recht trekken van de rivier. De bocht bij Nijmegen is echter juist een grote kracht: je ziet Nijmegen steeds anders. Dat maakt het spannend voor de recreant.” Rob pleit er ook voor eens anders naar de kaart te kijken: “alles – de Ooij ook – is gevormd door de Waal. Het water uit Duitsland is in drie dagen hier. Volg de rivier naar Koblenz, en nog dieper het land in. Wat kun je samen doen?”
> naar boven
large_DSC07660Steenfabrieken en andere geschiedenisDe boot koerst richting Duitsland, langs de schoorsteen van de Vlietberg, een oude steenfabriek. Dit was er een van de 35 die in dit gebied stonden, hun schoorstenen als bakens voor de scheepvaart. Herinneringen uit die tijd zijn er genoeg: de kleiputten (de Millingerwaard is er een), de smalspoorlijntjes, de oude veerhuisjes waar ‘steenovenvolk’ uit de Betuwe verbleef. De Boer Machines (Wijchen) maakte vroeger al machines ten behoeve van de steenfabrieken en doet dat nog, maar verkoopt ze nu wereldwijd. De steenfabrieken van Rodruza bestaan nog wel; ook zij zijn actief op het wereldtoneel.”Nijmegen is op 20 september 1944 bevrijd. Maar de Duitsers bleven heel
lang op 14 km afstand liggen. Met aanvallen vanaf kleine bootjes op de
Waal probeerden ze de geallieerden pijn te doen. Deze spanden ijzeren
netten over de rivier om hen te ontmoedigen. Langs de nieuwe waalkant
komen de houten palen waaraan de netten vastgemaakt waren terug. Als
simpele, maar tastbare herinnering. Als ankerpunt voor verhalen die we
niet mogen vergeten.”
> naar boven
large_luchtfoto graven nevengeul 8512038707_f6a8bd8500_bNevengeul: 20 euro per NederlanderNederland is een waterrijk landje dat te maken heeft met de verhoging van de zeespiegel en met smelt- en regenwater uit ons omringende landen. Na het hoge water van 1993 en 1995 is besloten dat alle dijken nog één keer verhoogd zouden worden en dat er ruimte moest komen voor de rivier. Met – in Nijmegen – ook oog voor nieuwe stedelijke invulling én een rivierpark. De daarvoor bedachte nevengeul is 4,4 km lang en kost 341 miljoen (20 euro per Nederlander), alles inclusief. Denk aan de kwelwatervoorzieningen voor Lent bijvoorbeeld, want dat wil wel droog blijven. En de oude veerstoep, met veerhaven.
Eind 2015 is alles op deltahoogte. De officiële opening van de nevengeul is op 3 december. Dan is het aan de ondernemers om het gebied in te vullen.
> naar boven
large_graven nevengeul 9208798297_d8e7e36dea_bGraven, graven, graven”Sinds 2012 is er als gekken gegraven aan de nevengeul. Er is 5 miljoen kuub zand weggehaald!”
Als liefhebber van archeologie heeft Rob ook gevolgd wat er zoal is opgegraven en ontdekt. “Erlecom lag vroeger in de Betuwe, nu in de Ooijpolder. De nevengeul is precies de geul (de rivierloop) ten tijde  van de Romeinen! De rapportage volgt eind dit jaar. Dit soort ontdekkingen maakt het gebied spannender.”
> naar boven
large_luchtfoto overzicht g5p1120434an-webKenmerken nevengeul”In de nevengeul is weinig stroming: perfect voor watersporten als roeien. Krijgen we onze eigen ‘Bosbaan’. En hij ligt maar op tien minuten fietsen van de Hazenkamp.
Met de nevengeul is er veel oever bijgekomen. Dat biedt kansen, maar vraagt ook een goed doordacht beheersplan. De Oosterhoutse waard wordt bijvoorbeeld een kleine Millingerwaard. Dan kun je daar conform plan over vijf jaar de overnachtingshaven voor de binnenvaart helemaal weghalen, maar je kunt de aanlegpalen ook laten staan. Leuk om naar te kijken, met het verhaal erbij.
De nevengeul levert ook gevaren op. Loopt de stuwwal niet leeg door de nevengeul? En wat gebeurt er met de grondwaterstand in Lent? Daar weten we al veel van – de grondwaterproblematiek in het Waterkwartier komt bijvoorbeeld door Maaswater! – maar nog lang niet alles. Daarom wordt goed gemonitord om afdoende maatregelen te kunnen treffen.
In de nevengeul komen waterinlaten. Wat dan ontstaat, is een machtig mooi gebied. De Oude Bemmelsedijk is weliswaar weg, maar aan palen komen drijvende pontons. Dan kun je toch, als het geen hoog water is, langs de Waal blijven lopen.
En: Café Sprok blijft. Dat lag er al in 1920, reclame makend als Strandhotel Lent. Rotterdam heeft geen natuurlijk zandstrand, de Sprok wel!”
> naar boven
large_DSC07690Bruggen”Natuurlijk is de Waalbrug de brug waarop iedere Nijmegenaar trots is: vanuit Arnhem gereden kom je – tegenwoordig dus eerst over de Verlengde Waalbrug en de nevengeul – thuis.
Onder die Verlengde Waalbrug aan de zuidkant staat nu het Bastion: elf verenigingen werken er samen. Heel verrassend hoe je vanaf dat punt de brug ziet.
Maar De Oversteek is de brug van de toekomst. Die voegt echt iets toe. De Belgische architect Chris Poulissen en Luxemburgse constructeur Laurent Ney hebben hem goed ontworpen: hij laat met zijn slanke boog de omgeving zien, is geen technische brug zoals de spoorbrug die veel van het beeld verpest. En hij heeft karakter, linkt naar de omgeving door het gebruik van baksteen voor de aanbruggen. Maar ze zeiden ook: de brug is pas af als er leven is. ‘s Avonds zijn de landbogen al sfeervol verlicht. En straks kun je er als fietser en wandelaar ook vanaf en weer op.”
> naar boven
large_DSC07677Blue Road AwardEr is een nieuwe kade geslagen van 350 m lang voor BCTN. Als grootste van Nederland (er zijn er 34) zorgt deze volcontinu containerterminal ervoor dat zo’n 230.000 containers per jaar via de binnenvaart verder gaan. Dat scheelt heel veel vrachtwagens. En er kunnen straks ook zeevaarders komen. Minister Schultz van Haegen heeft daarom op 30 september de Blue Road Award aan BCTN uitgereikt.
> naar boven
large_DSC07675Industriegebied óók de moeite waard…Op de kop van het Maaswaalkanaal – het eind van Industrieterrein West aan de Energieweg – staat, nog tot 2017, de Gelderland Centrale. Dat is een kolenbiomassacentrale. Ruim 80 jaar bepaalde hij het stadsbeeld, maar Nijmegen had al een centrale in 1903.
“Op dit industrieterrein gebeurt heel veel in de innovatieve maakindustrie. De Radboud Universiteit is leuk, maar hier vind je klein Rotterdam…  Bedrijven horen tot de Europese top. NACCO Hyster bijvoorbeeld met zijn 2.400 duurzame heftrucks per jaar. Die gaan via de Waal de hele wereld over. Alewijnse elektrotechniek zit er, Synthon met zijn medicijnen, er zijn scheepswerven. En aan de andere kant staat de ARN (afvalcentrale Weurt).
GDF Suez onderzoekt (resp. realiseert) trouwens op het terrein van de Gelderland Centrale de mogelijkheden voor een zonnepark, voor windmolens, LNG-stations voor duurzame vloeibare aardgas en de levering van warmte aan het warmtenet door energie uit biomassa.”
In het voormalige Honigcomplex in Oud West gebeurt ook van alles. Zo was er 3 oktober een Waalpopfestival. Het gebouw zou gesloopt worden, maar is voor nog acht tot tien jaar behouden (à la het Ruhrgebied). Er zijn nu zo’n 70 ambachtsbedrijfjes in gevestigd, er ligt een beachvolleybalterrein, er zijn restaurants.
Bij de spoorbrug komen 530 woningen, waarvan 200 voor jongeren.
> naar boven
large_DSC07700Ondernemers: aan de slag!Rijkswaterstaat levert het gebied technisch klaar op. Nu moeten de kansen die het gebied resp. de Waal biedt, opgepakt worden. Rob ziet nog te weinig mensen rondlopen die er gebruik van willen maken.
“Laat het nieuwe Nijmegen zien. We hebben 170.000 inwoners, groeien naar 180.000. Is die nieuwe brug te groot? Neen! Die is op de toekomst gebouwd.” Als hij ondernemer was, en geen journalist, dan zou hij (toch) verhalen gaan optekenen. “Vertellen en vertalen wat er gebeurt. Gewoon, in de kroeg, niet in een informatiecentrum. Laat het leven op de Waal zien. Maak ook leven op de kade: tijdens de Vierdaagse was er bij de keermuur ineens een markt met allerlei eethuisjes. Heel gezellig. En er staan 13 kunstwerken. Daar is ook wat mee te doen. Komt er aan de overkant een drijvend restaurant? Misschien een goed idee, want kijk ook naar wat er achter die kade gebeurt: er staan of komen woningen, de verste maar op 1400 m van de rivier! En op 500 m staat er straks ook een groot Van der Valk hotel!”
Dat er een lift komt bij de Veertrappen had hij niet gewild. Hij vermoedt dat die vaak kapot zal zijn. “En waarom die lift? Je hoeft geen meter te stijgen als je van de beneden- naar de bovenstad wilt: er zijn wel 13 sluiproutes te bedenken. Verbindt die aan spannende verhalen…
> naar boven
large_DSC07676Tip van Rob: vertaal en vertelRijkswaterstaat heeft hier in dit Kikkervisje of deze Walviskop zijn verkeerspost. Deze weet alles van wat er op de Waal gebeurt. Non-informatie als er niets (mee) gebeurt. Vertaal die kennis, breng het naar de kade, maak het spannend.
Joke Cuperus, snel aanhakend op ‘non-informatie’: “De Waal is door zijn grote vaardichtheid dé calamiteitenrivier. Dan is het goed alles te weten over de schepen die voorbij varen. Zijn er bijvoorbeeld gevaarlijke stoffen aan boord, welke, hoeveel, in welke toestand? Hoeveel mensen, dieren? Want als er iets gebeurt, moet je snel en adequaat kunnen handelen.”
Wat Rob bedoelt: “weet je nog dat klapperbord op Utrecht Centraal? Kan er niet zo’n bord op de Waalkade komen? Met informatie over de schepen die je 6 minuten kunt volgen? De Hercules komt uit A, is onderweg naar B met X ton zand. Hij kwam om Y uur bij Lobith ons land binnen en is Z op zijn bestemming… En wat staat er op zo’n container? Evergreen? Wat zit daar dan in? Ze komen van over de hele wereld: Dubai, IJsland, China, Taiwan. Ook dat is ‘non-informatie’ maar wel interessant te maken voor bezoekers. Wie weet dat Barenbrug (groot in gras) uit Oosterhout regelmatig containers met graszaden uit bijvoorbeeld Nieuw Zeeland haalt. Nice to know!”
> naar boven
large_DSC07707En nog twee…”Als Nijmegen zich wil verkopen, zie je vaak foto’s van de oude stad, met maar een beetje Waal erop. Neem de hele bocht erbij! Bij het kantoor van De Gelderlander kun je het Casino zien. Let daar op bij de inrichting van het westelijk Waalfront.””Het Bosje van Van Boetzelaer. Wereldberoemd! Dit Oosterhoutse bos is rond 1870 aangeplant. Het wordt sinds 1956 gebruikt door het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) om de groei en krimp van de hoeveelheid kool- en pimpelmezen te bestuderen. Al Gore heeft het bos op de kaart gezet door het onderzoek te gebruiken in zijn An inconvenient truth over klimaatverandering.
Nodig Al Gore uit voor de opening van de nevengeul!”
> naar boven
large_DSC07621Namen, zwemmen en watertaxi’sIs er een andere naam voor de nevengeul?
Rob Jaspers: “Uit zo’n duizend suggesties is Spiegelwaal gekozen.”Strandjes zijn prachtig, maar ook gevaarlijk. Komen er weer zwembaden zoals in 1820, toen Nijmegenaren het pontje de rivier over namen om in Lent te ontspannen in het bad dat er in de Waal was gemaakt?
Joke Cuperus: “We zijn als Rijkswaterstaat zeker geen voorstander van strandjes en van zwemmen in de rivier. De zuigkracht van de binnenvaartschepen is enorm. Dat onderschatten veel mensen. Je zou wel aan een zwembad in de nevengeul kunnen denken.”Komt er een pontje?
Rob Jaspers: “Ze zijn bezig met de herinrichting van de haven. Oude schepen komen er. Maar er zijn ook ideeën voor een watertaxi vanaf De Lindenberg naar de nevengeul. Doen! Zeker in de zomermaanden. Maak het spannend. In Rotterdam en de drechtsteden zie je watertaxi’s als bussen af en aan varen.”
> naar boven
large_DSC07714Van het water, de berg opAls het aan Rob Jaspers lag, zou hij zeker nog een poosje zijn doorgegaan. Over de recente opgraving van een deel van een stadskasteel en een weg bijvoorbeeld. Maar rond 19.15 uur ligt de boot conform afspraak weer veilig afgemeerd. En omdat het diner wacht, neemt Ronald Migo het snel van hem over. “Geweldig! Wat een passie, wat een verhalen. En nog zoveel niet gezegd…!” Hij bedankt Rob onder luid applaus ook voor alle Waalkadetips en voor die gouden tip om Al Gore uit te nodigen voor de technische opening. Rob had toch zijn 06? Ook overhandigt hij hem een – andere – mooie fles en een enveloppe met inhoud voor een goed doel, want hij weet: Rob wil nooit iets voor dit soort inspanningen hebben. Deze keer gaat de inhoud naar het project van de kersverse moeder: het aangeven van de grenzen van de brand die in de stad ontstond door het bombardement op 22 februari 1944. Driekwart van de financiering is al rond door crowdfunding; nu nog een paar sponsoren en Pluryn en Driestroom kunnen aan de slag.
En toen: snel de boot af en de berg op, op naar het diner! De Lindenberg, het Nijmeegse Huis voor de kunsten, had er iets moois én lekkers van gemaakt…De volgende SNN-bijeenkomst is op 3 december 2015. En ook niet vergeten:
InScience, hét Dutch International Science Film Festival
4 tot en met 8 november 2015
Arthouse Lux, in Nijmegenj.vandewoestijne@ru.nl
www.insciencefestival.nl
> naar boven